We weten het wel maar doen het niet

De gezondheid van de samenleving is af te lezen aan het welzijn van haar jongste en meest achtergestelde leden. Avishai Margalit, filosoof, in zijn boek “The Decent Society”

“We weten het wel maar doen het niet” was een van de uitspraken van Lisa Jordan, de nieuwe directeur van de Bernard van Leer Foundation. In haar rede ter gelegenheid van de 60^ste verjaardag van de BvLF doet zij een beroep op overheden en bedrijfsleven meer aandacht en geld te besteden aan stimulerende leeromgevingen voor kinderen tot 4 jaar. De BvLF is een van MEMO’s belangrijke subsidiënten.

Neurologie toont aan dat de eerste levensfase essentieel is voor de ontwikkeling van hersenen. Hersenen zijn op het hoogtepunt van hun plasticiteit en positieve stimuli zijn effectiever dan ooit. Het stimuleren van kinderen van 16 maanden doet zelfs delen in de hersenen oplichten die nooit meer doven. Neurologie is bovendien een krachtig wapen in het bestrijden van elitaire en racistische vooroordelen. Het bewijst namelijk dat elke baby, wit, zwart, jongetje, meisje, Christen, Jood of Moslim even getalenteerd ter wereld komt. De omgeving bepaalt of talenten worden aangesproken en ontwikkeld. Investeren in de jongste en meest achtergestelde kinderen is niet alleen investeren in de ontwikkeling van een generatie, maar in die van de hele maatschappij. De maatschappij kan meeprofiteren van de productiviteit van een nog veel grotere pool burgers. Een investering in kinderen vanaf het aller prilste begin is de meest productieve en kostenefficiënte investering die er is.

De nieuwe neurologische kennis is spectaculair, maar heeft nog niet de weg gevonden naar het publieke debat. De realiteit waar de BvLF en MEMO dagelijks tegenaan lopen is dat overheden, wanneer zij al in jonge kinderen investeren, dat vooral doen in de leeftijdsgroep ouder dan 4 jaar.

Waarom niet in de allerjongsten, als zo duidelijk is dat het positief stimuleren van juist deze groep zo veel invloed heeft op de ontwikkeling van de hersenen en de aangeboren aanleg tot leren? Waarom gebeurt er zo weinig, terwijl er bijvoorbeeld ook een groot economisch belang mee gemoeid is? Waarom speelt bijvoorbeeld het bedrijfsleven geen rol terwijl zij als eerste kunnen profiteren van de grotere pool menselijk kapitaal?

Kinderopvang in Nederland is circa 20 jaar oud. In korte tijd is de sector exponentieel gegroeid maar de overheid heeft nauwelijks geïnvesteerd in kennisvergaring en cognitieve en sociale stimulering. Er is geen nationaal curriculum om het gat te dichten tussen wat we weten en hoe we voor de kinderen zorgen. Kinderdagopvang richt zich vooral op veiligheid. Dat is belangrijk, maar het is ook een gemiste kans. Hoewel de wetenschap bewijst hoe belangrijk het is om in jonge kinderen te investeren zijn we niet bereid die investering te doen. Zij die werken met de jongste kinderen van onze maatschappij zijn laag opgeleid, onderbetaald en ondergewaardeerd. Een pedagogisch medewerker op een voorschool verdient niet de helft van een tweedegraads leerkracht. Een collega op een crèche vaak nog minder.

Lisa Jordan sluit af met een klemmend beroep op regeringsleiders, het bedrijfsleven, de media en vele anderen om te investeren in jonge kinderen tot 4 jaar omdat zij ons allemaal aangaan.